Blog

De erfenis van Barack Obama

Het lijkt nog maar kort geleden dat wij bij de Primary van 2008 in New Hampshire oog in oog stonden met een jonge senator die een wel heel dapper plan had: de eerste niet-witte president van Amerika worden. Obama is een stuk grijzer, wij een stuk wijzer. Tijd om terug te blikken en afscheid te nemen. 

Nu de erfenis van president Obama in de etalage ligt, lees ik ook hier te lande negatieve commentaren. Neem oud-Europarlementariër Derk Jan Eppink die In de Volkskrant beweert dat Obama op vrijwel ieder terrein falende inzichten had vertoond.
Dit doet beslist onrecht aan de prestaties van Obama. Neem het mooie economische rapport dat Obama nu kan laten zien. Na zijn overwinning in november 2008 verdwenen er maandelijks maar liefst zo’n 600.000 banen. In een land dat ook worstelde met twee door voorganger Bush begonnen oorlogen werd toen al gesproken van een mogelijke crisis a la de jaren dertig. Bedrijfsinvesteringen vielen weg, het consumenten vertrouwen stortte in en het regende faillissementen. Obama was vlot voorstander van een stimuleringspakket van boven de 900 miljard dollar.
Tijdens een spoedbijeenkomst met Republikeinse leiders in het Witte Huis bracht Obama op hun verzoek het bedrag terug tot 831 miljard dollar. Er werd op dit moment van grote nationale crisis een reuze deal gesloten maar in het Congres stemden slechts 3 Republikeinse senatoren voor en alle Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden tegen. Vanaf dat moment trok Obama de terechte conclusie dat met deze zo naar rechts opgeschoven Republikeinse partij geen echte deals meer gesloten konden worden. Eerder had ook al de Republikeinse leider in het Congres verklaard iedere wet van Obama te bestrijden.

‘It takes two to tango’.
Obama was in zijn relatie met het Congres geen behendige dealmaker zoals de ervaren Lyndon Johnson. Maar: geen president vòòr hem moest opboksen tegen zo’n grote, extreme oppositie. Een harde kern sloot zich maar wat graag aan bij de rabiate denkbeelden van de Tea Party die vlot na Obama’s aantreden al werd gelanceerd.
Obama was een door links en rechts bij vlagen onbegrepen figuur. Zo vond de linkse oppositie in de VS bij monde van New York Times columnist Paul Krugman in 2009 dat hij te weinig investeerde in de economie. Rechts maakte hem juist uit voor socialist. In die zin regeerde Obama noodgedwongen vanuit een niemandsland.
In de campagnes was hij inderdaad de anti-Bush Messias die mensen over de hele wereld betoverde. Maar Obama de president was beslist geen linkse politicus. Hij was veeleer een pragmaticus in het centrum. Ook geen ideologische president in de buitenlandse politiek. Bij zijn aantreden in 2009 schreef ik in mijn boek ‘Obamawereld’: Progressieven, die hoge verwachtingen hebben van Obama, moeten zich realiseren dat er ook een Obama is die minder duif is en op sommige punten zelfs meer havik. Het is onjuist om Obama louter te plaatsen in de Wilsoniaanse traditie van legalistische internationalisten. Zo heeft Obama aangegeven dat hij desnoods Pakistan unilateraal wil aanvallen…’.
Als het de mogelijke inzet van grondtroepen betrof, toonde Obama strategische terughoudendheid. Hij geloofde niet dat Amerikaanse ‘boots on the ground’ in tribale gebieden als Afghanistan en Libië echt het verschil konden maken. Zijn grootste buitenlandprestaties zijn het klimaatverdrag, met Chinese steun!, in Parijs en het Iran akkoord. De ‘rode lijn’ in Syrië en het ongestraft overschrijden hiervan door Assad is een vlek op Obama’s blazoen. De president veranderde van mening toen bleek dat het Congres hem onvoldoende zou steunen. Hoewel hij een belofte van militaire interventie verbrak, is het op zich verstandig niet op eigen houtje te acteren. Ook de verslechterde relatie met Rusland wordt hem door criticasters aangerekend maar Obama is niet verantwoordelijk voor het destabiliseren van Oekraïne, de bezetting van de Krim en het plat bombarderen van stedelijke gebieden door de Russische luchtmacht. Nog nooit heeft een Amerikaanse president aan een tegenstander zulke zware sancties opgelegd met grote gevolgen voor de Russische economie.
Deze intellectuele president begreep meer van de wereld en de nieuwe machtsverhoudingen dan zijn tegenstanders. Beïnvloed door het cultuur relativisime van zijn grote inspirator-filosoof Reinhold Niebuhr was Obama de eerste president die niet voortdurend sprak van het unieke Amerika. Terecht. Zijn land kan de wereld niet meer domineren zoals veelal in de ‘American Century’. Zijn buitenlanddoctrine was in essentie gebaseerd op de mindere macht van Amerika. Dat nu was voor veel linkse wereldverbeteraars en ‘America Firsters’ teveel van het goede.
Obama zal niet de geschiedenis in gaan als een Franklin Roosevelt of Ronald Reagan die het fascisme en communisme op de knieën kregen. De strijd tegen het nieuwe internationaal terrorisme zal zich uitstrekken over ambtstermijnen van diverse Amerikanen presidenten. Obama citeert vaak de beroemde uitspraak van Martin Luther King die er op neer komt dat de ark van de geschiedenis zich langzaam in de richting van rechtvaardigheid beweegt. ‘Yes we can’ is dus bedoeld voor de langere termijn, kunnen we nu constateren. Dat is wel zo realistisch en verstandig.


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *